Brenda: Leven met hiv in Oeganda

In Oeganda worden hiv-medicijnen gratis verstrekt, maar niet geslikt uit angst dat anderen het zien.

Ik heb met mijn vriend vrijwilligerswerk gedaan in een kinderopvanghuis in Oeganda. Leven met hiv in Oeganda is heel anders. De mindset is: God houdt van mij, ik weet dat er voor me gezorgd wordt. Je gaat niet zomaar hiv-medicijnen slikken: ‘Ik voel niks, dus ik heb niks.’ De angst dat anderen zien dat je hiv hebt, is groot.

Klik hier om de video van Brenda te bekijken.

Brenda met het draakje
“De vrouw die het opvanghuis runt, is een Nederlandse die vier meiden uit Oeganda heeft geadopteerd. Ze is een keer in Nederland geweest met haar jongste dochter, die net als ik hiv-positief is. Haar dochter zag mij als idool: ze kende het boekje Brenda heeft een draakje in haar bloed bijna van buiten.

Schrijnende situaties
Ik wist op mijn twaalfde al dat ik ontwikkelingswerk wil gaan doen. Met deze ervaring heb ik kunnen proeven van iets waar ik naartoe leef. De zwaarte heb ik misschien een beetje onderschat; het is allemaal twintig keer schrijnender dan je je kunt voorstellen. Als je in Nederland op je stoel zit en je ziet op tv een kindje sterven, is dat anders. Ik was erbij en dacht: je begint net met leven en dit is alweer het einde, heeft er iemand ooit echt van jou gehouden? Dat heeft me wel geraakt.

Taboe op hiv
We hebben een middag georganiseerd voor tieners met hiv. Er stroomden behoorlijk wat jongeren toe, in totaal wel zo’n veertig à vijftig uit allerlei dorpen. Ik ben in de kring gaan staan en heb verteld over mijn hiv. Mijn vriend heeft zijn kant van het verhaal gedaan. Daarna kregen we allerlei vragen. Het taboe op hiv leeft daar heel sterk, ook binnen de familie en naar vrienden toe. Mensen met hiv leven nog net niet in een apart dorpje verderop, maar het wordt wel zo gevoeld. De vraag die onder jongeren vooral leeft is: krijg ik ooit een partner? Zo’n meisje van zestien denkt: ik wil heel graag trouwen, maar als ik vertel over mijn hiv, dan gaat het hele huwelijk niet door.

Brenda’s vriend vertelt
In Oeganda ben ik iemand die het helemaal heeft gemaakt. Met een blanke partner, ‘dus’ ga ik een rijke toekomst tegemoet. Mijn vriend kreeg natuurlijk de vraag hoe hij over mijn hiv denkt: vind je dat niet eng of vies of gek? Hij legde uit dat hij voor mij heeft gekozen, en bij zijn keuze blijft. De relatie met mij heeft veel facetten en hiv belemmert hem niet in zijn kijk op onze relatie. De jongeren daar konden zich dat moeilijk voorstellen. We hebben gezegd: houd van jezelf, respecteer jezelf en houd je voor dat je ziekte een stukje van je is en niet je identiteit. Ik zag wel dat dit aanslaat bij die jonge meiden. Er waren ook twee jongeren met een relatie, de een wel en de ander niet hiv-positief, en dat was heel goed. Dit kan als vooruitgang gezien worden in een samenleving waarin hiv een taboe is.

Hiv-medicijnen in Oeganda
Er zijn in Oeganda twee lijnen van hiv-medicijnen: een eerste lijn, die eigenlijk iedereen gebruikt, en een tweede lijn die meteen de laatste is. Als die niet aanslaat, is het einde verhaal. De medicijnen worden gratis verschaft vanuit de overheid, maar mensen zien de urgentie niet om ze te nemen. Je gaat niet zomaar pillen slikken en zeker niet overdag; er is de angst dat anderen kunnen zien dat je iets hebt. De kinderen die op tienerleeftijd in het opvanghuis komen, hebben vaak stelselmatig de medicijnen niet gebruikt. In het huis zijn twee wanden vol foto’s van kinderen die in het opvanghuis hebben gewoond. De foto’s waar een ster op staat, zijn van de kinderen die zijn overleden. Gelukkig zijn er ook succesverhalen.

Hart in Afrika
Ik ben nu 21 en ik heb al meer gedaan dan ik had willen doen. Ik wil eerst nog gewoon hier genieten van wat ik meemaak en later naar meer plekken gaan om te kijken waar ik me het lekkerst voel. Al denk ik dat mijn hart uiteindelijk wel in Afrika ligt. Ik heb nu een beetje kunnen proeven wat ik hierin kan betekenen. Als ik straks met een diploma op zak echt iets kan doen − er professioneel vorm aan kan geven − is dat een win-win situatie. Daar wil ik naartoe.”

Met het programma Positive Action ondersteunt ViiV Healthcare kwetsbare groepen met hiv, zoals jongeren, vrouwen en mensen in ontwikkelingslanden door onder meer voorlichting, preventie en ondersteuning in de hiv-zorg en onderzoek. Lees hier meer over Positive Action.

NL/HIV/0007/15i, augustus 2016